Czy możesz zmusić współmałżonka do łożenia na rodzinę i czy musisz pozostawać we wspólnym pożyciu?

Każdy ze współmałżonków – jak wskazują przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego  – zobowiązany jest według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Co jednak w wypadku, gdy współmałżonek nie poczuwa się do łożenia na potrzeby rodziny?

Przepisy bez możliwości realizacji ich w praktyce są niestety często warte tyle ile papier, na którym zostały zapisane. Dlatego, też w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym od kilkudziesięciu lat posiada przepis, którego aktualna treść jest następująca:


,,§ 1. Jeżeli jeden z małżonków pozostających we wspólnym pożyciu nie spełnia ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, sąd może nakazać, ażeby wynagrodzenie za pracę albo inne należności przypadające temu małżonkowi były w całości lub w części wypłacane do rąk drugiego małżonka.

§ 2. Nakaz, o którym mowa w paragrafie poprzedzającym, zachowuje moc mimo ustania po jego wydaniu wspólnego pożycia małżonków. Sąd może jednak na wniosek każdego z małżonków nakaz ten zmienić albo uchylić.”

Jak wyjaśnia Sąd Najwyższy w uchw. SN z 30.9.1976 r. (III CZP 97/75, OSNCP 1977, Nr 5–6, poz. 83) “zazwyczaj w procesach alimentacyjnych dłużnik i wierzyciel żyją w odrębnych rodzinach; uprawniony – nawet przy opóźnieniu świadczeń – ma zwykle szanse na doraźną pomoc swej rodziny. W tym natomiast przypadku mamy z reguły do czynienia z jedną rodziną “korzystającą” wyłącznie z własnych środków utrzymania, pozostającą we wspólności gospodarczej, z której korzysta również małżonek dłużnik, zużywający własne środki utrzymania na inne cele. Taka rodzina wymaga dodatkowej ochrony zmierzającej do tego, by środki przeznaczone ze swej istoty na utrzymanie rodziny wpływały bezzwłocznie do budżetu domowego oraz by wystarczały również na pokrycie w rodzinie potrzeb samego dłużnika”.

Ustawodawca słusznie, więc ustanowił możliwość nakazania przez Sąd by wynagrodzenie za pracę/inne źródło dochodu takiej osoby trafiało bezpośrednio do drugiego małżonka.

W praktyce art. 28 KRO znajduje zastosowanie przede wszystkim razie uzależnienia alkoholowego zobowiązanego małżonka lub innych sytuacji, w których dochodzi do marnotrawienia przez niego zarobków.

1) Kiedy możesz skorzystać z przedmiotowego przepisu (zachęcam przy tym do zasięgnięcia porady prawnej u radcy prawnego w tym zakresie).

Konieczne jest łączne wystąpienia w chwili orzekania następujących przesłanek:

1)istnienia związku małżeńskiego;

2)pozostawania przez małżonków we wspólnym pożyciu;

3) niewypełniania przez jednego z małżonków ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny.

2) Jak rozumieć wspólne pożycie?

Wskazuje się, że konieczne jest istnienie trzech więzi, tj. oprócz duchowej także więzi fizycznej oraz gospodarczej”. Wskazuje się również, że dla przyjęcia, iż małżonków “łączy więź gospodarcza, nie jest wystarczające to, iż uczestnik postępowania samodzielnie utrzymuje (opłaca czynsz najmu i inne opłaty) wspólnie zajmowane mieszkanie”.

Jednakże podnosi się również, że ze względu na cel społeczno-gospodarczy art. 27 i 28 KRO, przesłanka wspólnego pożycia jest spełniona, jeżeli małżonkowie pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym

3) Jakie czynności trzeba będzie przeprowadzić przed Sądem Rodzinnym?

Wydanie postanowienia przez sąd może nastąpić dopiero po umożliwieniu złożenia wyjaśnień zobowiązanemu małżonkowi, chyba, że jego wysłuchanie nie jest możliwe lub celowe. Nie jest konieczne wysłuchanie pracodawcy małżonka lub jego dłużnika Sąd może zarządzić przeprowadzenie przez kuratora sądowego wywiadu środowiskowego w celu ustalenia warunków, w jakich żyją małżonkowie. Wyznaczenie rozprawy nie jest konieczne.

4) Jak wszcząć postępowanie w sprawie?

W celu wszczęcia sprawy musisz zwrócić się do właściwego miejscowo Sądu Rodzinnego i Opiekuńczego z wnioskiem o wypłatę przedmiotowych środków do Twoich rąk wykazując przy tym dowodami wystąpienie okoliczności wskazanych w pkt 1) powyżej. W przygotowaniu wniosku możesz skorzystać z usług prawnych radcy prawnego lub adwokata.

5) Czy muszę pozostawać we wspólnym pożyciu by otrzymać środku utrzymania dla rodziny?

W orzecznictwie wyjaśnia się, że małżonek może dochodzić roszczeń z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, po pierwsze, niezależnie od pozostawania we wspólnym pożyciu – w drodze powództwa, po drugie, w czasie pozostawania we wspólnym pożyciu – także w trybie określonym w art. 28 § 1 KRO (zob. uchw. SN z 30.9.1976 r., III CZP 97/75, OSNCP 1977, Nr 5–6, poz. 83).

Masz, więc możliwość dochodzić od współmałżonka, z którym nie pozostajesz we wspólnym pożyciu środków na utrzymanie rodziny. Jeśli interesuje Cię to zagadnienie, zachęcam do zapoznania się z moim postem”

Czy od małżonka można uzyskać środku utrzymania na rzecz rodziny w trakcie rozwodu?

W przypadku, gdybyś potrzebował porady prawnej, w w/w zakresie lub, też w zakresie prawa spadkowego lub rodzinnego, w szczególności w sprawie o: zachowek, stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku, podwyższenie alimentów, obniżenie alimentów przyznanie alimentów lub wygaśnięcie alimentów, ustalenie ojcostwa, ograniczenie władzy rodzicielskiej, pozbawienie władzy rodzicielskiej, ustalenie kontaktów z dzieckiem, rozwód itp., a także w zakresie windykacji roszczeń, dochodzenia roszczeń na drodze sądowej zachęcam do kontaktu.