Co praktycznego o rozwodzie wiedzieć warto?

Ile nas będzie kosztować rozwód (finansowo), ile czasu może potrwać, czego możemy się spodziewać w sądzie, jakie kwestie muszą zostać w sądzie poruszone, jakie zaś nie, o tym w niniejszym poście…

Rozwód to jedno z najbardziej stresujących przeżyć w życiu. Wśród list czynników najbardziej stresujących w życiu (opartych na badaniach naukowych) rozwód zajmuje drugie miejsce, a więc wszelkie negatywne emocje z tym związane są w pełni zrozumiałe. (między innymi artykuł: 10 najbardziej stresujących sytuacji w życiu).

Poziom stresu zazwyczaj zwiększa wiedza poniżej więc o tym co praktycznego o rozwodzie wiedzieć warto.

1. Ile nas finansowo kosztować będzie rozwód? Ile zapłacę prawnikowi jeśli się na niego zdecyduję?

Kosztem, który prawie na pewno się pojawi jest opłata sądowa od pozwu w kwocie aktualnie 600 zł (zgodnie z ustawą o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).

Z tym, że jeżeli nie jesteś w stanie ponieść w/w kosztu opłaty od pozwu o rozwód bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny możesz starać się o zwolnienie z opłaty. Mówić w pewien uproszczony i ogólnikowo sposób na takie zwolnienie masz szansę jeśli ze swoich dochodów nie jesteś w stanie poczynić oszczędności na poczet opłaty sądowej.

Jeśli zdecydujesz się sporządzić samodzielnie pozew o rozwód i nie korzystać z usług prawnych w zakresie sprawy o rozwód to będzie Twój jedyny ,,koszt”.

Z tym, że czasami taka oszczędność może być ,,pozorna”, gdyż możesz się nie orientować się w niuansach postępowania rozwodowego, instytucji zabezpieczenia roszczeń, procedurze cywilnej itp., co może rzutować na wynik sprawy jak i czas jej trwania. Wybór oczywiście należy do Ciebie:)

Jeśli zdecydujesz się na skorzystanie z usług prawnych możesz:

  1. Zlecić przygotowanie pozwu o rozwód i następnie ów pozew samodzielnie złożyć,
  2. Zlecić poprowadzenie sprawy sądowej profesjonalnemu pełnomocnikowi.

Koszt przygotowania projektu pozwu o rozwód uzależniony jest od tego jakie elementy mają się w nim znaleźć, w szczególności czy są dzieci (uprawnione do alimentów, dorosłe dzieci wszak prawa tego co do zasady nie mają:) ), gdyż to rzutuje na prawo do alimentów, czy chcesz sam uzyskać alimenty dla siebie od drugiej strony, uzyskać zabezpieczenie, ustalić kontakty, ustalić sposób korzystania z mieszkania, sformułować pozew z winą czy bez winy drugiej strony, jak również zależy od tego komu zlecasz jego sporządzenie (znaczenie przy wycenie usługi w mojej ocenie ma, wielkość kancelarii, ,,nazwisko” prawnika, polityka cenowa kancelarii).

W ocenie autora przygotowanie wynagrodzenia za pozew o rozwód nie powinno przekraczać kilkuset złotych, choć w bardziej rozudwoanych, czasochłonnych i skomplikowanych sprawach stawka może być i większa.

Jaki jest zaś koszt poprowadzenia sprawy o rozwód?

Wszystkie wyżej wskazane czynniki mają znaczenie, jak również znaczenie ma ilość zgłoszonych w sprawie świadków. Przede wszystkim zaś znaczenie ma to czy rozwód ma być z orzeczeniem winy, czy też bez winy strony. Postępowanie z orzeczeniem rozwodu bez winy strony w ocenie autora postu – oprócz tego, że winno być ustalane indywidualnie w odniesieniu do konkretnej sprawy – nie powinno przekraczać maksymalnie kwoty 3000 zł. Oczywiście nie jest to odgórnie ustalone, lecz w świetle mojej obserwacji powyższe stwierdzenie jest trafne w zakresie cen rynkowych, jak również może być niższe i tu też rozpiętość wydaje się dość duża.

Postępowanie zaś w sprawie o rozwód z orzeczeniem winy to już wydatek rzędu kilku tysięcy zlotych, z tym, że tu znacznym czynnikiem cenotwórczym jest ,,nazwisko” danego pełnomocnika, oraz polityka cenowa danej kancelarii.

Odnośnie cen za usługi prawne w tym zakresie warto zapoznać się również z artykułem na portalu bezprawnik . Koszt rozwodu w 2019 r. , z tym, że obserwacje autora dotyczą Okręgu Szczecińskiego nie zaś ,,globalnego” ujęcia jak w w/w artykule.

Czy dostanę zwrot kosztów rozwodu od drugiej strony?

Jeśli wygrasz w postępowaniu rozwodowym Sąd zasądzi od strony przeciwnej koszt opłaty sądowej 600 zł jak również jeśli będziesz miał profesjonalnego pełnomocnika w sprawie o rozwód zryczałtowane koszty zastępstwa, które niestety przez Ministerstwo Sprawiedliwości ustalone zostały na niskim poziomie, znacząco odbiegającym od stawek rynkowych tj. w kwocie 720 zł. Cóż, ministerstwo ustalając taką wysokość kosztów zastępstwa oderwaną od realiów rynkowych przyjęło, że nawet w przypadku wygranej sprawy nie dostaniesz pełnego (a zazwyczaj nawet w jakiejś w miarę rozsądnej ułamkowo części) zwrotu poniesionych kosztów pełnomocnika.

2. Ile czasu może potrwać rozwód?

Przedmiotowe zależy od następujących czynników:

  1. tryb – tj. czy chcesz wziąć rozwód bez orzekania o winie, czy też rozwód z orzekaniem o winie,
  2. od ilości świadków, których Sąd musi przesłuchać, a także od obszerności materiału dowodowego danej sprawy,
  3. od tego czy zachodzi konieczność rozstrzygania o alimentach,
  4. od Twojej sprawności w postępowaniu sądowym – jeśli Sąd co chwilę musi wzywać Cię do uzupełniania braków formalnych, Twoje stanowisko procesowe jest niejasne, pozew nie zawiera odpowiednich elementów, załączników itp. wszystko to przedłuża postępowanie – na ten aspekt sprawy ma znaczny wpływ prawnik rodzinny, który specjalizuje się w tego rodzaju sprawach,
  5. sprawność działania danego sędziego i obsługi administracyjnej,
  6. inne czynniki, które ciężko jest przewidzieć np. kluczowy świadek zmienił adres zamieszkania i zachodzi konieczność przesłuchania go w trybie pomocy prawnej, strona mieszka zagranicą i w związku z tym są problemy z doręczeniem jej pozwu, druga strona stosuje taktykę na przewlekanie sprawy itp.

Ile więc czasu zajmie postępowanie w sprawie o rozwód bez orzekania o winie ile zaś w sprawie o rozwód z orzekaniem o winie?

Przy przyjęciu założenia, iż szczególne okoliczności nie zachodzą, strona działa sprawnie liczyłbym około od 3 do 5 miesięcy na rozwód bez orzekania o winie, oraz około 12 miesięcy na rozwód z orzekaniem o winie. Jeśli macie Państwo odmienne doświadczenia zachęcam do pisania komentarzy pod postem.

3. Czy sprawy wspólnego majątku zakończę w postępowaniu rozwodowym?

Nie, co do zasady. Jeżeli strony nie są zgodne odnośnie podziału majątku to, co do zasady, dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania rozwodowego nastąpi podział majątku wspólnego w toku odrębnego postępowania sądowego o podział majątku wspólnego.

Podział majątku w sprawie rozwodowej jest możliwy, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu.

W uchwale z dnia 13 stycznia 1978 r. Sąd Najwyższy uznał, iż „przeprowadzenie w wyroku rozwodowym podziału majątku wspólnego stron nie powoduje nadmiernej zwłoki postępowania nie tylko wtedy, gdy między stronami nie ma sporu co do składu i sposobu podziału tego majątku, lecz także wtedy, gdy wyjaśnienie spornych między stronami okoliczności, bądź też takich okoliczności, które sąd obowiązany jest ustalić z urzędu, wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w ograniczonym przedmiotowo i czasowo zakresie”.

4. Jakie kwestie muszą być poruszone w sądzie?

Kwestie, które muszą być poruszane w sądzie wynikają z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym w sprawie o rozwód:

Art. 57 [Wina rozkładu pożycia]

  • 1. Orzekając rozwód sąd orzeka także, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia.
  • 2. Jednakże na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie. W tym wypadku następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.

Art. 58 [Wyrok rozwodowy]

  • 1. W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy
    z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia.
  • 1a. W braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu
    z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia.
  • 1b. Na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.
  • 2. Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka także o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków.
    W wypadkach wyjątkowych, gdy jeden z małżonków swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie, sąd może nakazać jego eksmisję na żądanie drugiego małżonka. Na zgodny wniosek stron sąd może w wyroku orzekającym rozwód orzec również o podziale wspólnego mieszkania
    albo o przyznaniu mieszkania jednemu z małżonków, jeżeli drugi małżonek wyraża zgodę na jego opuszczenie bez dostarczenia lokalu zamiennego i pomieszczenia zastępczego, o ile podział bądź jego przyznanie jednemu z małżonków są możliwe.
  • 3. Na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku orzekającym rozwód dokonać podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu.
  • 4. Orzekając o wspólnym mieszkaniu małżonków sąd uwzględnia przede wszystkim potrzeby dzieci i małżonka, któremu powierza wykonywanie władzy rodzicielskiej.

A. Elementy, które będą musiały więc zostać poruszone w Sądzie to kwestia:

a) winy w rozkładzie pożycia małżeńskiego – chyba, że obydwie strony zgodzą się na rozwód bez orzekania o winie.

b) Władzy rodzicielskiej, Sąd Rodzinny może wydać nastepujące rozstrzygnięcia:

  • pozostawienie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi obojgu rodzicom (na ich zgodny wniosek jeżeli przedstawili porozumienie, o i jest zasadne oczekiwanie, że będą współdziałać w sprawach dziecka);
  • powierzenie wykonywania władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do małoletniego dziecka, bądź dzieci;
  • pozbawienie władzy rodzicielskiej jednego lub oboje z rodziców;
  • zawieszenie władzy rodzicielskiej jednego lub oboje z rodziców.

c) Sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania, co ma na celu nie podział majątku wspólnego, lecz uregulowaniem sytuacji mieszkaniowej do  czasu przeprowadzenia postępowania o podział majątku Sąd kieruje się przy tym wytycznymi z art. 58 par. 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: „Orzekając o wspólnym mieszkaniu małżonków sąd uwzględnia przede wszystkim potrzeby dzieci i małżonka, któremu powierza wykonywanie władzy rodzicielskiej”.

d) Kwestia alimentów dla dzieci stron.

Zgodnie z art. art. 135 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ,,Jeżeli wykonanie obowiązku alimentacyjnego jednego z rodziców polega, w całości lub w części, na osobistych staraniach o utrzymanie lub wychowanie dziecka, wówczas świadczenie alimentacyjne drugiego z rodziców polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania dziecka”

W mojej ocenie koniecznym również jest ustalenie miejsca pobytu dziecka przy jednej ze stron.

B. Elementy, które mogą być poruszone w sprawie o rozwód:

a) Ustalenie kontaktów dziecka z rodzicem – jeżeli  zgodny wniosek złożą obie strony, w takim wypadku sąd nie orzeknie o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem,

b) eksmisja jednego z małżonków – w przypadku, gdy rażąco nagannym zachowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie – co następuje na żądanie drugiego małżonka;

c) alimenty dla małżonka niewinnego rozkładu pożycia gdy nastąpiło znaczne pogorszenie jego sytuacji materialnej – przy orzekaniu o wyłącznej winie jednego z małżonków – od małżonka uznanego za wyłącznie winnego rozkładu pożycia;

d) alimenty dla małżonka który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i znajduje się
w niedostatku;

5. Jak wygląda kwestia alimentów? Czy alimenty dostanę dopiero po rozwodzie?

Kwestia alimentów budzi zazwyczaj silne emocje. Zasadą jest to, że potrzeby uprawnionego dziecka powinny być zaspokajane w całości, przy tym ten rodzic, który nie sprawuje pieczy nad dzieckiem, lub sprawuje ją w mniejszym stopniu powinien partycypować w większym stopniu w materialnym utrzymaniu dziecka. Należy też uwzględniać możliwości zarobkowe zobowiązanego, lecz jak wskazuje Sąd Najwyższy rodzic zobowiązany jest podzielić się z dzieckiem, co do zasady, nawet jak najskromniejszym dochodem, zaś Sąd oceniając wysokość elementów bierze pod uwagę nie tylko aktualne zarobki ale też możliwości zarobkowe danej osoby. Jeżeli więc jesteśmy osobami zdrowymi i w pełni sił, a nie pracujemy to nie znajdzie to aprobaty w oczach Sądu, podobnie jak się wydaje, gdy posiadając umiejętności poszukiwane na rynku pracy, godzimy się niejako na uzyskiwanie niższych niż możliwe dochodów.

Istotnym w sprawie jest dokonanie zapieczenia roszczeń na utrzymanie rodziny na czas postępowania sądowego, o czym Sąd rozstrzyga stosownym postanowieniem, które umożliwia prowadzenie egzekucji przeciwko małżonkowi. Wszak dzieci, a także strona, z czegoś w trakcie postępowania rozwodowego żyć muszą – co tyczy się oczywiście tych przypadków, gdy strona przeciwna nie poczuwa się do odpowiedzialności za powyższe.

WAŻNE: Sąd może dokonywać zabezpieczeń tj. wydawać, co do zasady, rozstrzygnięcia dotyczące istotnych spraw rozstrzyganych następnie w wyroku w formie postanowienia na wniosek złożony już w pozwie, lub też w toku postępowania sądowego – nie musisz czekać z tym do zakończenia sprawy, wniosek taki jednak należy odpowiednio uzasadnić i sformułować.

Zachęcam do zapoznania się z moim postem:

Czy małżonek może uzyskać środki utrzymania na rzecz rodziny w trakcie rozwodu?

6. Jak wygląda kwestia kontaktów z dziećmi?

Kwestia ta może być ustalona przez strony – na ich wniosek Sąd nie orzeka o wymienionym, może być ustalona przez Sąd. Istnieje również możliwość uzyskania zabezpieczenia kontaktów w toku sprawy, może być bowiem tak, że jedna ze stron kontakty te utrudnia.

7. Jak wygląda sprawa wspólnego zamieszkiwania?

Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka także o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków.
W wypadkach wyjątkowych, gdy jeden z małżonków swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie, sąd może nakazać jego eksmisję na żądanie drugiego małżonka. Na zgodny wniosek stron sąd może w wyroku orzekającym rozwód orzec również o podziale wspólnego mieszkania
albo o przyznaniu mieszkania jednemu z małżonków, jeżeli drugi małżonek wyraża zgodę na jego opuszczenie bez dostarczenia lokalu zamiennego i pomieszczenia zastępczego, o ile podział bądź jego przyznanie jednemu z małżonków są możliwe. W tym zakresie Sąd również może orzec w trybie zabezpieczenia roszczenia.

8. Kto będzie sędzią w mojej sprawie?

Za ławą sędziowską zasiądzie jeden sędzia zawodowy oraz dwóch ławników. Moi klienci często pytają mnie jakiej płci będzie sędzia orzekający, w mojej ocenie nie ma to większego (żadnego?) znaczenia, gdyż bardziej liczy się jakie poglądy ma dany sędzia oraz jakie doświadczenie, w okręgu Szczecińskim Twoją sprawę ze znacznym prawdopodbieństwem rozstrzygać będzie kobieta (na 13 sędziów wydziału, dwaj to panowie).

9. Jakie rozstrzygnięcia może wydać Sąd?

Sąd może orzec:

A. rozwód bez orzekania o winie na zgodny wniosek stron,

B. rozwód z winy jednej ze stron

 C. rozwód z winy obu stron.

10. Czy warto uzyskać rozwód z winy drugiej strony?

To już jest pytanie na które należy sobie samemu odpowiedzieć. Za wymienionym przemawia kwestia alimentów dla siebie (nie dla dzieci), może to mieć również znaczenie przy podziale majątku.

11. Jakie emocje i skutki może budzić rozwód?

Pytanie oczywiście pozaprawne, z interesujących artykułów zachęcam do zapoznania się z

Kobieta i mężczyzna – różnice w radzeniu sobie z rozwodem.

WAŻNE: Jeśli posiadacie dzieci koniecznie zapoznaj się z poniższym poradnikiem.

Dziecko w rozwodzie – poradnik dla  rodziców. – poradnik stworzony przez Rzecznika Praw Dziecka.

Standardy pomocy dziecku w sytuacji rozstania rodziców – poradnik stworzony przez Rzecznika Praw Obywatela.

KIERUJ SIĘ DOBREM DZIECKA W POSTĘPOWANIU ROZWODOWYM

12. Jak mogę zmienić nazwisko po rozwodzie?

Zgodnie z art. 59 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ,,W ciągu trzech miesięcy od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu małżonek rozwiedziony, który wskutek zawarcia małżeństwa zmienił swoje dotychczasowe nazwisko, może przez oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub konsulem powrócić do nazwiska, które nosił przed zawarciem małżeństwa”.

Jeżeli chciałbyś uzyskać jeszcze trochę informacji o postępowaniu rzowodowym zachęcam do zapoznania się z moim artykułem:

Jak możesz uzyskać rozwód?

W przypadku, gdybyś potrzebował porady prawnej, w w/w zakresie lub, też w zakresie prawa spadkowego lub rodzinnego, w szczególności w sprawie o: zachowek, stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku, podwyższenie alimentów, obniżenie alimentów przyznanie alimentów lub wygaśnięcie alimentów, ustalenie ojcostwa, ograniczenie władzy rodzicielskiej, pozbawienie władzy rodzicielskiej, ustalenie kontaktów z dzieckiem, rozwód itp., a także w zakresie windykacji roszczeń, dochodzenia roszczeń na drodze sądowej zachęcam do kontaktu.

Co najważniejszego nie wiesz, a wiedzieć powinieneś o zachowku (dochodzenie zachowku i obrona przed tym roszczeniem)?

Child law legal idea and custody lawyer strategy concept balancing a justice scale as an attorney icon with a kid swing as a delinquent childhood symbol for youth court as a 3D illustration.

Dochodzenie zachowku lub obrona przed tym roszczeniem wymaga pewnej wiedzy wynikającej z przepisów jak i orzecznictwa. Często też istotne kwestie z tym związane mogą nie być nam znane, w związku z czym w niniejszym poście garść ważnych informacji (li tylko nie z przepisów) dla osoby, która uprawniona jest do zachowku albo w stosunku do której zachowek jest dochodzony…

Dochodzenie zachowku lub obrona przed tym roszczeniem wymaga pewnej wiedzy wynikającej z przepisów jak i orzecznictwa. Często też istotne kwestie z tym związane mogą nie być nam znane, w związku z czym w niniejszym poście garść ważnych informacji (li tylko nie z przepisów) dla osoby, która uprawniona jest do zachowku albo w stosunku do której zachowek jest dochodzony…

Tytułem wstępu należy wskazać, że:

 
Zgodnie z art. 991 Kodeksu cywilnego:

,,§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.”

Co najważniejszego nie wiesz, a powinieneś wiedzieć o zachowku? a więc….

1. Czy w przypadku, gdy w majątku spadkodawcy nie znajduje się żaden majątek możliwe jest dochodzenie zachowku?

Dość często bywa tak, że spadkodawca przed śmiercią chcąc polepszyć sytuację określonych osób dokonuje darowizny większości lub nawet całości swojego majątku. Takie działanie spadkodawcy nie pozbawia Cię jednak, co do zasady, prawa do roszczenia o uzupełnienie zachowku.

2. Jakie darowizny mają znaczenie dla dochodzenia zachowku?

Jakie darowizny nie mają znaczenia dla dochodzenia prawa do zachowku?

Drobne darowizny, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, jak również dokonane przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku tj. śmierci spadkodawcy, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.

Powyższe oznacza w szczególności, że darowizny dokonane ponad 10 lat od chwili otwarcia spadku też dolicza się do wyliczenia zachowku, chyba że były zrobione na rzecz osób, które nie dziedziczą lub nie są uprawnione do zachowku.

Ponadto, przy obliczaniu zachowku należnego zstępnemu nie dolicza się do spadku darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał zstępnych. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy darowizna została uczyniona na mniej niż trzysta dni przed urodzeniem się zstępnego.

Przy obliczaniu zachowku należnego małżonkowi nie dolicza się do spadku darowizn, które spadkodawca uczynił przed zawarciem z nim małżeństwa.

WAŻNE: Jeśli spadkodawca zawrze umowę dożywocia to jej przedmiot nie będzie wchodził w skład  spadku od którego liczony jest zachowek.

3. Jaki jest termin przedawnienia roszczenie o zachowek?

Roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu.

Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku.

4. Czy spadkodawca może pozbawić spadkobiercy prawa do zachowku?

Spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:

1) wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;

2)dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;

3)uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

WAŻNE: Jeśli wydziedziczony spadkobierca ma dzieci, i nie zostały one wydziedziczone, to one będą miały prawo do zachowku.

5. Czy muszę przeprowadzić postępowania o stwierdzenie nabycia spadku by dochodzić zachowku?

Nie.

6. Czy spadkobierca ma zawsze prawo do zachowku? Czy jest możliwa obrona przed tym roszczeniem?

W tym zakresie wielokrotnie wypowiadał się Sąd Najwyższy wskazując, że w pewnych okolicznościach możliwe jest obniżenie lub nawet całkowite pozbawienie prawa do zachowku. Zachęcam do zapoznania się z moimi postami, które pisałem w tym zakresie:

Czy roszczenie o zachowek jest zawsze należne?

Czy roszczenie o zachowek jest zawsze uzasadnione?

7. Jak wyliczyć zachowek?

Tu również zachęcam do zapoznania się z moim postem.

Jak wyliczyć roszczenie o zachowek?

W przypadku, gdybyś potrzebował porady prawnej, w w/w zakresie lub, też w zakresie prawa spadkowego lub rodzinnego, w szczególności w sprawie o: zachowek, stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku, podwyższenie alimentów, obniżenie alimentów przyznanie alimentów lub wygaśnięcie alimentów, ustalenie ojcostwa, ograniczenie władzy rodzicielskiej, pozbawienie władzy rodzicielskiej, ustalenie kontaktów z dzieckiem, rozwód itp., a także w zakresie windykacji roszczeń, dochodzenia roszczeń na drodze sądowej zachęcam do kontaktu.

Czy skończenie studiów wyższych przez dziecko uzasadnia wygaśnięcie alimentów?

W oparciu o orzecznictwo oraz praktykę pozwolę sobie omówić różne sytuacje związane z wygaśnięciem obowiązku alimentacyjnego po stronie zobowiązanego (najczęściej ojca dziecka) w związku z ukończeniem przez dziecko studiów wyższych. Pozew o wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego jest więc zasadny…

W przypadku, gdy jak wskazuje bardzo szeroki w swej treści przepis art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego

,,W razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.”

Owa zmiana stosunków nastąpi możliwym jest żądanie podwyższenia alimentów, zmniejszenia alimentów, oraz wygaśnięcia alimentów. Z tym, że w celu stwierdzenia, iż alimenty wygasły koniecznym jest złożenie powództwa o wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego (zazwyczaj dotyczy to ojca zobowiązanego do alimentów).

To co stanowi zmianę stosunków w zakresie alimentów precyzuje orzecznictwo sądów rodzinnych i opiekuńczych, więc w ramach porady prawnej warto ową wiedzę pozyskać (w tym także mając na uwadze orzecznictwo ,,lokalnych” wydziałów rodzinnych i opiekuńczych sądów rejonowych, oraz sądów okręgowych).

Należy również obalić pewne mity funkcjonujące, a tyczące się tego, że ukończenie studiów automatycznie powoduje wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego, a więc do rzeczy.

Przede wszystkim należy wskazać, że:

Obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka stanowi uszczegółowienie ogólnego obowiązku “troszczenia się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka” i należytego przygotowania go, odpowiednio do jego uzdolnień, do pracy zawodowej. Obowiązek ten nie jest ograniczony przez żaden sztywny termin, a w szczególności – przez termin dojścia przez alimentowanego do pełnoletności. Nie jest także związany ze stopniem wykształcenia w tym sensie, że nie ustaje z chwilą osiągnięcia przez alimentowanego określonego stopnia podstawowego lub średniego wykształcenia albo wieku, w którym winien go osiągnąć. Jedyną miarodajną okolicznością, od której zależy trwanie bądź ustanie tego obowiązku, jest to, czy dziecko może utrzymać się samodzielnie. W odniesieniu do dzieci, które osiągnęły pełnoletność, brać należy pod uwagę to, czy wykazują chęć dalszej nauki oraz czy osobiste zdolności i cechy charakteru pozwalają na rzeczywiste kontynuowanie nauki. (vide Wyrok Sądu Rejonowego z dnia 9 grudnia 2014 r. III RC 273/14).

Obowiązkiem rodziców jest – w miarę swych sił – umożliwienie dziecku zdobycia wykształcenia stosownego do jego uzdolnień (orzeczenie SN z dnia 17 grudnia 1976 r., III CRN 280/76, OSPiKA 1977, z. 11–12, poz. 196; wyrok SN z dnia 12 lutego 1998 r., I CKN 499/97, LEX nr 50545). Obowiązek rodziców istnieje dopóty, dopóki dziecko trud rodziców szanuje i czyni starania, by bez zbędnej – a zwłaszcza zawinionej – zwłoki osiągnąć adekwatny do uzdolnień pułap wykształcenia i ekonomiczną samodzielność ( W. Stojanowska (w:) W. Stojanowska (red.), Nowelizacja prawa rodzinnego na podstawie ustaw z 6 listopada 2008 r. i 10 czerwca 2010 r. Analiza – Wykładnia – Komentarz, Warszawa 2011, s. 301).

Ogólną regułą jest to, że, gdy dziecko nie mające jeszcze określonego zawodu od razu po ukończeniu szkoły średniej podejmuje studia wyższe to przysługuje mu w stosunku do rodziców roszczenie alimentacyjne, w zasadzie do ich ukończenia, rodzic zobowiązany do alimentów jest więc zobowiązany do ich uiszczania.

 W wypadku jednak, gdy dziecko ukończyło średnią szkołę zawodową, uzyskało konkretny zawód dający możliwość zatrudnienia i nie podjęło od razu wyższych studiów, a jego wiek przekracza znacznie normalny wiek młodzieży rozpoczynającej wyższe studia, nie może żądać od rodziców finansowania znacznie opóźnionych studiów, lecz powinno podjąć pracę zarobkową i wykorzystać szerokie możliwości, jakie Państwo stwarza osobom dorosłym w zakresie zaocznych studiów wyższych (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 1976 r., III CRN 280/76, opublikowane w: OSP 1977/11/196 oraz LEX nr 5048). 

Warto wskazać, że rodzice muszą alimentować dzieci uczące się na wyższych studiach, jednakże te muszą osiągać odpowiednie postępy w nauce.

Podkreślenia wymaga, że:

Zgodnie z treścią art. 133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecko pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się.

Powyższy przepis przyznaje rodzicom uprawnienie do uchylenia się od wykonania obowiązku alimentacyjnego w razie zagrożenia nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub w braku starań dziecka o osiągnięcie życiowej samodzielności.

Należy również tutaj zwrócić uwagę na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 1998 r. (sygn. akt I CKN 1104/98), które stanowi, że rodzice, którzy z uwagi na niskie emerytury, tylko w skromnym zakresie zabezpieczają swoje materialne potrzeby, powinni zostać zwolnieni z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego względem ich dorosłego dziecka, jeżeli mając wyuczony zawód, osiąga ono mierne wyniki w dalszej nauce.

Sąd Najwyższy wskazał, iż studia same przez się nie wyłączają możliwości osiągania przez dorosłe dziecko dochodów. Koniecznym jest zatem ustalenie przez Sąd jakie są rzeczywiste możliwości zarobkowania przez studiujące dziecko i jakie są możliwe w związku z tym do osiągnięcia przez nie dochody w czasie wolnym od zajęć. Zdolność do samodzielnego utrzymywania się może być bowiem całkowita lub częściowa i tą okoliczność sądy rozstrzygając o obowiązku alimentacyjnym winny brać pod uwagę (por. Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 31 marca 1998 r. II CKN 502/97).

Należyte przygotowanie dziecka do przyszłej pracy zawodowej może także obejmować studia wyższe, jeżeli uzdolnienia dziecka, jego ambicje i wytrwałość okażą się wystarczające do tego, ażeby studia te nie tylko rozpocząć, ale i kontynuować oraz pomyślnie zakończyć. Zaktualizowany przez podjęcie studiów obowiązek alimentacyjny rodziców może jednakże ustać w razie braku pozytywnych wyników studiów (tak w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1998 roku, sygn. akt. I CKN 499/97).

Warto też, zauważyć, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 lutego 1998 roku (I CKN 499/97, nie publ.) stwierdził, iż „nawet zdobycie dwóch zawodów przez dziecko nie zwalnia rodziców od obowiązku świadczenia alimentów, jeżeli taki uprawniony podejmuje studia. Wykładnia art. 133 par. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie może bowiem pozostawać w oderwaniu od art.94 kro, który nakłada na rodziców obowiązek troszczenia się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i należytego przygotowania go do pracy dla dobra społeczeństwa, odpowiednio do jego uzdolnień. Jest przy tym oczywiste, że jedynie efektywne studiowanie pozwala uprawnionemu liczyć na alimentowanie go.”

Jednakże obowiązek alimentacji nie wygasa automatycznie w przypadku uzyskania określonego poziomu wykształcenia, nadto może się zdarzyć tak, że będziesz nadal płacił alimenty, pomimo tego, że Twoje dziecko skończy studia.

Pewne wątpliwości budzą studia zaoczne – jednakże i tu również nie zachodzi automatyzm, i choć umożliwiają one wykonywanie pracy, to nie zawsze jednak dziecko jest w stanie utrzymywać się samodzielnie. Jednakże nieuzyskiwane przez niego dochodów może wpłynąć na obniżenie wysokości alimentów.

Pojawia się również pogląd, iż ukończenie studiów licencjackich nie powoduje, iż wygasa obowiązek alimentacyjny (vide wyrok Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim (sygn. akt III RC 223/14). Pogląd ten należy uznać, co do zasady, za trafny.

Warto więc zweryfikować czy w Twoim przypadku możliwe jest wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego.

W przypadku, gdybyś potrzebował porady prawnej, w w/w zakresie lub, też w zakresie prawa spadkowego lub rodzinnego, w szczególności w sprawie o: zachowek, stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku, podwyższenie alimentów, obniżenie alimentów przyznanie alimentów lub wygaśnięcie alimentów, ustalenie ojcostwa, kontakty z dzieckiem, rozwód itp. zachęcam do kontaktu.

Jak często można podwyższać alimenty?

alimenty_szczecin_radca_prawny_adwokat_podwyższenie_alimentów_szczecin_skuteczny_prawnik_prawo_rodzinne_prawo_pracy_ZUS

Alimenty zazwyczaj ustalana są w ramach postępowania rozwodowego, jak również w ramach odrębnych postępowań sądowych o zasądzenie alimentów, w tym także w ramach ugód. Wysokość potrzeb uprawnionego, dość często małoletniego dziecka, ulegają jednak z czasem zmianie. Jak więc często możemy zwracać się do Sądu o podwyższenie należności tytułem alimentów?

Przepisem, który reguluje wymienioną kwestię jest art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

,,W razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.”

“Zmiana stosunków” może być między innymi skutkiem zwiększenia się lub zmniejszenia usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, jak i zarobkowych oraz majątkowych możliwości zobowiązanego.

Innymi słowy wymienione może stanowić podstawę zarówno obniżenia jak i podwyższenia kwot nałożonych tytułem obowiązku alimentacyjnego. Możliwym jest również na podstawie powołanego przepisu stwierdzenia ustania obowiązku ich dokonywania (tzw. wygaśnięcia, uchylenia obowiązku alimentacyjnego).

Przechodząc jednak do odpowiedzi na pytanie jak często można żądać podwyższenia obowiązku alimentacyjnego, jak również czy są jakieś ograniczenia w zakresie składania pozwu o podwyższenie obowiązku alimentacyjnego?

Przepisy prawa nie wskazują jednoznacznie ile czasu musi minąć pomiędzy ustaleniem wysokości alimentów w danej sprawie, a wszczęciem kolejnej sprawy o podwyższenie alimentów. Przepisy nie wskazują również jak często takie wnioski można składać.

Możliwość zmiany następuje więc, gdy wystąpią w sposób ,,ogólnikowy” wskazane zmiany stosunków, czyli co?

WAŻNE: Sąd rozstrzyga wg stanu na dzień zamknięcia rozprawy sądowej, a więc by okoliczności dotyczące ,,zmiany stosunków” muszą wystąpić już po zamknięciu rozprawy sądowej.

Przykładowo:

Dziecko robi się coraz starsze i jego potrzeby rosną z wiekiem, inny jest koszt utrzymania 6 latka, inny 10 latka itp.

Jak wskazuje komentator J. Pawliczak:

Wraz z dorastaniem na ogół zwiększają się potrzeby dziecka. W szczególności może być to skutkiem rozpoczęcia nauki, konieczność pobierania dodatkowych lekcji, rozbudzenia zainteresowań. Takie okoliczności mogą stanowić “zmianę stosunków”, uzasadniającą zmianę wydanego wcześniej orzeczenia lub zawartej umowy dotyczącej alimentacji dziecka. (komentarz systemu prawnego legalis do Art. 138 KRO red. Osajda 2019, wyd. 5/J. Pawliczak

W mojej ocenie koszt utrzymania dziecka, tego już nieco starszego zmienia się co roku, więc taką też częstotliwość obowiązku aliementacyjnego bym widział, z tym, że spotykam się również z przekonaniem, iż muszą minąć co najmniej 2 lata. Kwestia ta jednak wymaga każdorazowej anlizy konkretnego przypadku.

Jeden z rodziców dziecka – zobowiązany do alimentów na dziecko – zaczyna nową pracę, odnosi sukces w działalności gospodarczej i jego zarobki ulegają znacznemu zwiększeniu [w tym zakresie SN wypowiadał się, uchw. SN (PSIC) z 16.12.1987 r., III CZP 91/86, OSNCP 1988, Nr 4, poz. 42, uzasadnienie tezy VII].

Przy tym co należy rozumieć pod pojęciem znacznego zwiększenie to już zupełnie odrębna kwestia, wymagająca analizy każdorazowej sytuacji.

Przedmiotowe możliwe jest również w ,,odwrotną” sytuację tj. gdy możliwości zarobowe rodzica z którym dziecko stale przebywa ulegną znacznemu pogorszeniu, stanie się on osobą bezrobotną – w takim bowiem wypadku to niestety drugi z rodziców winien ten ciężar finansowy w większym stopniu ponieść .

Zmiana stosunków może być skutkiem nie tylko zaistnienia nowych okoliczności po stronie uprawnionego lub zobowiązanego do alimentacji, lecz także zmiany stosunków gospodarczych (np. inflacji, deprecjacji pieniądza, kryzysu ekonomicznego), jeżeli nie dotyka ona w porównywalnym stopniu obu stron relacji alimentacyjnej

Pod pojęciem zmiany stosunków kryją się również takie zdarzenia jak: ciężka choroba dziecka wymagająca znacznych nakładów na leczenie lub osobistej opieki, lub też pogorszenie się stanu zdrowia związane z wypadkiem, a także wszystkie nawet jednostkowe sytuacje, które powodują, że potrzeby małoletniego uległy zwiększeniu.

Podkreślenia wymaga, jak wskazał celnie Sąd Najwyższy:

“Dla stwierdzenia, czy nastąpiła zmiana stosunków w rozumieniu art. 138 k.r.o., należy brać pod uwagę, czy istniejące warunki i okoliczności – na tle sytuacji ogólnej – mają charakter trwały, dotyczą okoliczności zasadniczych, ilościowo znacznych i wyczerpują te przesłanki, które w istotny sposób wpływają na istnienie czy zakres obowiązku alimentacyjnego” [tak uchw. SN (PSIC) z 16.12.1987 r., III CZP 91/86, OSNCP 1988, Nr 4, poz. 42, uzasadnienie tezy VII].

Innymi słowy to, że mamy jakiś jednorazowy większy wydatek nie oznacza, iż obowiązek alimentacyjny winien ulec zmianie, chyba, iż wydatek ten dotyczy np. leczenia dziecka i jest znaczny (koszt operacji, drogiej terapii lekowej itp.)

 Dokonując oceny tego czy w naszym wypadku wystąpiła zmiana stosunków należy rzetelnie porównać wydatki jakie były ponoszone w chwili zamknięcia rozprawy (zawarcia ugody) na której ustalono pierwotnie alimenty, oraz jak te wydatki wyglądają obecnie. Dobrze jest, też przez miesiąc lub dwa zapisywać wszystkie wydatków ze szczegółowym wskazaniem na co były wydatkowane, jednocześnie gromadząc paragony, potwierdzenia płatności, faktury itp. tak by możliwym było rzelne ustalenie czy warto pozew o podwyższenie alimentów formułować i wnosić do Sądu, czy też zwiększenie się potrzeb małoletniego nie nastąpiło lub, też o niewielką kwotę (taką o jaką w ocenie rodzica nie warto walczyć w sądzie, choć pamiętajmy, że alimenty są płatne co miesiąc).

W przypadku, gdybyś potrzebował porady prawnej, w w/w zakresie lub, też w zakresie prawa spadkowego lub rodzinnego, w szczególności w sprawie o: zachowek, stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku, podwyższenie/obniżenie/przyznanie alimentów, ustalenie ojcostwa, kontakty z dzieckiem, rozwód itp. zachęcam do kontaktu.

Jak wyliczyć roszczenie o zachowek?

Wyrokiem z dnia 13.06.2019 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach zasądził na rzecz mojego klienta kwotę 446 702,00 zł tytułem zachowku. Jednym z zagadnień prawnych w sprawie była kwestia wyliczenia wysokości zachowku, o czym w niniejszym poście….

Tytułem wstępu warto wskazać, że zgodnie z art. 991 Kodeksu cywilnego:

§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

Jak wskazał Sąd Najwyższy: 

“instytucja zachowku służy ochronie interesów majątkowych najbliższych członków rodziny spadkodawcy, wymienionych w art. 991 § 1 KC, przez zapewnienie im, niezależnie od woli spadkodawcy, a nawet wbrew jego woli, roszczenia pieniężnego odpowiadającego określonemu ułamkowi wartości ich udziału w spadku, który by im przypadał przy dziedziczeniu ustawowym. Obliczanie wysokości zachowku związane jest nie tylko z odpowiedzialnością za długi spadkowe, ale także z działem spadku”. post. SN z 5.4.2018 r. II CSK 85/18,,

Pierwszym krokiem do ustalenia wartości zachowku jest ustalenie udziału w spadku uprawnionego do zachowku:

Przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczania zachowku uwzględnia się także spadkobierców niegodnych oraz spadkobierców, którzy spadek odrzucili, natomiast nie uwzględnia się spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni.

Dalej należy wskazać, że przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów, darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę.

Art. 994 [Pominięcie]

§ 1. Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.

§ 2. Przy obliczaniu zachowku należnego zstępnemu nie dolicza się do spadku darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał zstępnych. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy darowizna została uczyniona na mniej niż trzysta dni przed urodzeniem się zstępnego.

§ 3. Przy obliczaniu zachowku należnego małżonkowi nie dolicza się do spadku darowizn, które spadkodawca uczynił przed zawarciem z nim małżeństwa.

Kwestia doliczenia darowizn jest niezywkle istotna, gdyż w przypadku dokonania darowizn w okresie bezpośrednio przed śmiercią mogą one znacznie zwiększyć wartość masy od której liczymy wartość zachowku.

Istotnym przy tym jest by ustalić skład dokładny skład spadku po spadkodawcy. W przypadku, gdy w skład spadku wchodzą nieruchomości lub nieruchomość, dobrze jest również uzyskać prywatną opinię biegłego w sprawie.

Warto również wskazać, że nie zawsze zachowek – mimo, iż z przepisów prawa wynika, że jest należny – faktycznie będzie przysługiwał uprawnionemu. W przedmiotowym zakresie pisałem w poniższych artykułach:

Czy roszczenie o zachowek jest zawsze uzasadnione?

Czy roszczenie o zachowek jest zawsze należne?

W przypadku, gdybyś potrzebował porady prawnej, w w/w zakresie lub, też w zakresie prawa spadkowego lub rodzinnego, w szczególności w sprawie o: zachowek, stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku, podwyższenie/obniżenie/przyznanie alimentów, ustalenie ojcostwa, kontakty z dzieckiem, rozwód itp. zachęcam do kontaktu.